IGCSE not sistemi, son yıllarda köklü bir değişim geçirmiştir. 2017 sonrasında Cambridge International ve Edexcel gibi sınav kurulları, geleneksel A*-G harf notu sistemini büyük ölçüde 9-1 sayısal ölçeğiyle değiştirmiştir. Bu geçiş, öğrencilerin ve velilerin en sık karşılaştığı sorulardan birini doğurmaktadır: A*-G harf notu ile 9-1 sayısal notu birbirine tam olarak nasıl dönüştürülür ve üniversite başvurularında bu iki farklı sistem nasıl değerlendirilir? Bu makale, her iki puanlama sisteminin yapısını, dönüşüm mantığını ve uluslararası üniversite kabul süreçlerinde nasıl yorumlandığını derinlemesine incelemektedir.
IGCSE puanlama sistemlerinin tarihsel gelişimi
IGCSE sınavlarının puanlama yapısı, kurulundan bağımsız olarak belirli bir evrim geçirmiştir. Geleneksel A*-G sistemi, 1988 yılında GCSE ile birlikte İngiltere'de kullanılmaya başlanmış ve uzun yıllar boyunca standart harf notu ölçeği olarak kalmıştır. Bu sistemde A* en yüksek başarıyı, G ise en düşük geçer notu temsil etmektedir.
2017 yılından itibaren birçok sınav kurulu, 9-1 ölçeğine geçiş yapmıştır. Bu değişimin temel gerekçeleri arasında daha hassas başarı ayrımı yapabilme, üst düzey başarı gösteren öğrencileri daha net ödüllendirme ve uluslararası karşılaştırılabilirlik sağlama yer almaktadır. 9-1 sisteminde 9, A** seviyesinde bir performansı ifade ederken, 1 en düşük başarı düzeyini temsil etmektedir.
Her iki sistemin de geçer not sınırı farklıdır: A*-G sisteminde G geçer not olarak kabul edilirken, 9-1 sisteminde minimum geçer not 1 olarak belirlenmiştir. Bu fark, üniversite başvurularında özellikle alt sınır koşullarında kritik bir ayrım oluşturabilmektedir.
A*-G ve 9-1 sistemi arasındaki puan eşdeğerlik tablosu
İki sistem arasındaki dönüşüm, doğrudan birebir bir eşleştirme yerine bir karşılıklı geçiş aralığı üzerinden gerçekleşir. Aşağıdaki tablo, yaygın olarak kabul gören eşdeğerlikleri göstermektedir.
| A*-G Harf Notu | 9-1 Sayısal Notu | Başarı yüzdesi aralığı |
|---|---|---|
| A* | 9 | Üst %8-9 |
| A | 8 | Sonraki %15-17 |
| B | 7 | Sonraki %15-17 |
| C | 6 | Sonraki %15-17 |
| C | 5 | Sonraki %15-17 |
| D | 4 | Sonraki %10-12 |
| E | 3 | Sonraki %10-12 |
| F | 2 | Sonraki %8-10 |
| G | 1 | En düşük başarı |
Bu tablodan görüleceği üzere, 9-1 sistemi A* seviyesini iki ayrı nota (8 ve 9) bölmüştür. Bu da üst düzey başarı gösteren öğrencilerin performanslarını daha hassas bir şekilde ayırt etmeye olanak tanımaktadır. Örneğin, 9-1 sisteminde 9 alan bir öğrenci, sadece A* değil, A** seviyesinde bir performans sergilemiş kabul edilir.
Orta bandı incelediğimizde, C notunun hem 5 hem de 6 ile temsil edilebildiği görülmektedir. Bu durum, sınır koşullarında öğrencilerin hangi sayısal notu alacaklarını belirleyen karmaşık derecelendirme algoritmalarını yansıtmaktadır. Sınav kurulları, her sınav döneminde belirli sayıda ham puana karşılık gelen not sınırlarını (grade boundaries) ayrı ayrı belirler.
Sınav kurulu bazında puan dönüşüm farklılıkları
Cambridge International ve Edexcel, IGCSE sınavlarını düzenleyen iki ana kuruldur ve her ikisi de hem A*-G hem de 9-1 sistemini sunmaktadır. Ancak bu iki kurul arasında önemli yapısal farklar bulunmaktadır.
Cambridge International, dünya genelinde 160'tan fazla ülkede sınav düzenleyen en büyük IGCSE sağlayıcısıdır. Cambridge'in 9-1 sistemine geçişi kademeli olmuş ve farklı dersler için farklı yıllarda uygulamaya girmiştir. Cambridge International, her sınav döneminde ayrıntılı not sınırı istatistikleri yayımlamakta ve bu veriler öğrencilerin performanslarını kıyaslamasına imkan tanımaktadır.
Edexcel (Pearson Edexcel) da benzer şekilde 9-1 sistemine geçiş yapmıştır. Edexcel'ın not sınırı belirleme yaklaşımı, Cambridge'den biraz farklı olabilmektedir. Her iki kurul da aynı eğitim müfredatını takip etse de, kağıt tasarımları ve değerlendirme kriterleri küçük farklılıklar gösterebilmektedir.
Öğrencilerin ve danışmanların dikkat etmesi gereken temel nokta şudur: Aynı ders için Cambridge International'dan alınan 7 ile Edexcel'dan alınan 7, kağıt zorluk derecesi farklılıkları nedeniyle eşdeğer ham puan yüzdelerine karşılık gelmeyebilir. Üniversiteler bu farklılığın bilincindedir ve genellikle her iki kurulun diplomalarını eşit değerde kabul etmektedir.
Ham puandan harf notuna dönüşüm mekanizması
IGCSE sınavlarında nihai not, ham puanların doğrudan yüzdelik dönüşümüyle elde edilmez. Her sınav döneminde, sınav kurulları belirli faktörleri göz önünde bulundurarak not sınırlarını (grade boundaries) ayarlar. Bu süreç, standart ayarlama mekanizması olarak adlandırılır.
Ham puan, bir öğrencinin sınavda elde ettiği toplam doğru cevap sayısıdır. Ancak bu ham puanın hangi notu alacağı, o sınavın genel zorluğuna bağlıdır. Eğer bir sınav döneminde kağıt beklenenden zor olursa, not sınırları aşağıya kaydırılır; daha kolay bir kağıtta ise yukarıya çekilir. Bu mekanizma, farklı yıllardaki sınavların adaletli bir şekilde karşılaştırılabilir olmasını sağlar.
UMS (Uniform Mark Scale) kavramı bu noktada devreye girer. Çoklu kağıt içeren IGCSE derslerinde, her kağıt farklı ağırlığa sahiptir. UMS, farklı ağırlıktaki kağıtları normalize ederek tek bir ölçeğe dönüştürür. Örneğin, bir dersin yazılı kağıdı toplam notun yüzde 40'ını, sözlü kağıdı yüzde 30'unu ve pratik kağıt yüzde 30'unu oluşturuyorsa, her birinin UMS karşılığı hesaplanarak toplam UMS elde edilir.
Öğrencilerin sıklıkla karıştırdığı bir nokta şudur: Aynı dersin farklı sınav dönemlerinde aynı ham puan, farklı notlar alabilir. Bu durum bir adaletsizlik değil, aksine her sınav döneminin koşullarına göre ayarlanmış adaletli bir değerlendirme sistemidir. Üniversiteler ve işverenler bu geçici dalgalanmaların farkındadır ve başvuru değerlendirmesinde bunu göz önünde bulundurur.
Üniversite başvurularında IGCSE not yorumlaması
Uluslararası üniversitelerin IGCSE not değerlendirme yaklaşımları, hem sistemin kendisi hem de başvuru yapılan bölüme göre önemli farklılıklar göstermektedir.
İngiltere üniversiteleri, özellikle Russell Group kurumları, IGCSE not gereksinimlerinde genellikle minimum bir C veya 4 seviyesi aramaktadır. Ancak rekabetçi bölümlerde (tıp, mühendislik, hukuk gibi) bu beklenti yükselmekte ve çoğu zaman B veya 5-6 seviyesi hedeflenmektedir. İngiliz üniversiteleri, 9-1 sistemini benimsemiş olmalarına rağmen, A*-G sistemindeki notları da eşdeğer olarak kabul etmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki üniversiteler, IGCSE notlarını GPA hesaplamasına dahil etme konusunda daha esnek bir yaklaşım sergilemektedir. Toplam IGCSE sonuçları, genel akademik performans göstergesi olarak değerlendirilir ve belirli bir minimum not aranmaz. Ancak rekabetçi kurumlar, adayların zorlu derslerde (özellikle fen bilimleri, matematik ve İngilizce) güçlü performans göstermesini bekler. A* veya 9 gibi yüksek notlar, başvurunun güçlü yönlerinden biri olarak öne çıkmaktadır.
Avrupa kıtasındaki üniversiteler, özellikle Hollanda, Almanya ve İskandinav ülkelerindeki İngilizce programlar, IGCSE sonuçlarını detaylı şekilde incelemektedir. Bu üniversiteler genellikle belirli derslerde minimum not koşulu belirler ve 9-1 ile A*-G sistemleri arasında açık bir tercih göstermez. Her iki sistemden alınan sonuçlar, eşdeğer değerlendirme sürecine tabi tutulur.
Asya Pasifik bölgesindeki üniversiteler, özellikle Hong Kong, Singapur ve Avustralya'daki kurumlar, IGCSE notlarını kapsamlı bir değerlendirme çerçevesinde ele almaktadır. Genellikle en az beş IGCSE dersi sonucu talep edilir ve bunlar arasında matematik ile İngilizce zorunludur. 9-1 sistemine aşinalık bu bölgede daha yaygın olduğundan, bazı durumlarda sayısal notlar harf notlarına göre biraz daha avantajlı görülebilir.