YÖS ve SAT matematik kesişimi

YÖS ve SAT, Türkiye'de üniversite eğitimi hedefleyen öğrenciler için en kritik iki sınav şemsiyesini temsil eder. Biri Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerine giriş kapısı; diğeri uluslararası üniversitelere ve yurt dışı burs fırsatlarına açılan anahtar. İlk bakışta birbirinden tamamen bağımsız görünen bu iki sınav, matematik temelinde ciddi bir örtüşme alanı barındırır. Bu makale, tam olarak bu kesişimi haritalandırıyor: Hangi konular her iki sınavda da karşınıza çıkar, puanlama sistemleri nasıl farklılaşır ve sınırlı bir zaman diliminde her iki sınavı birden hedefliyorsanız kaynaklarınızı nasıl tahsis edersiniz.

Sınav yapısı: Format ve zaman baskısı karşılaştırması

YÖS sınavları üniversiteler arasında format açısından çeşitlilik gösterir. Soru sayısı 80 ile 100 arasında değişir; süre ise 90 dakika ile 135 dakika arasında salınır. Örneğin Marmara Üniversitesi 80 soru için 120 dakika tanırken, İstanbul Üniversitesi 100 soru için 135 dakika, Ege Üniversitesi ise 80 soru için yalnızca 100 dakika ayırır. Bu da soru başına 1,25 ile 1,5 dakika gibi bir zaman dilimi bırakır.

SAT sınavında ise durum daha farklı bir dengede işler. Math bölümü 44 soruyu 70 dakikada sunar; bu yaklaşık 95 saniye soru başına demektir. Reading and Writing bölümü ise 54 soru için 64 dakika verir. Toplam sınav süresi 3 saat civarındadır. Dolayısıyla dakika başına soru oranı SAT'ta YÖS'e kıyasla daha yoğundur; ancak toplam süre YÖS'ten daha uzundur.

YÖS'te cevaplama formatı klasik kitapçık tarzıdır; öğrenci soru kökündeki boşluğa doğrudan sayısal değer yazar. SAT'ta ise tüm sorular çoktaneli seçimlidir. Bu iki fark, sınav performansını doğrudan etkiler.

Kriter	YÖS	SAT
Soru sayısı	80–100 (üniversiteye göre değişir)	Math: 44 / R&W: 54
Toplam süre	90–135 dakika	3 saat (Math 70 dk + R&W 64 dk + arası)
Soru başına süre	1,25–1,5 dakika	Math: ~95 saniye / R&W: ~70 saniye
Cevap formatı	Boşluğa yazma	Çoktaneli seçim
Sınav sıklığı	Yılda 1–2 kez	Yılda 6+ kez
Konu kapsamı	Temel Matematik + Temel Yetenek	Math + Reading/Writing

Soru tipleri ve beceri haritası

YÖS iki temel bileşenden oluşur: Temel Matematik ve Temel Yetenek. Temel Matematik kısmı 8. sınıf müfredatına dayanır; doğal sayılar, rasyonel sayılar, cebirsel ifadeler, denklemler, oran-orantı, yüzdeler, geometri ve ölçme konularını kapsar. Temel Yetenek kısmı ise sayı dizileri, örüntı tanıma, şekil ilişkileri ve mantıksal çıkarım içerir. Bazı üniversiteler bu iki bileşeni eşit ağırlıkta değerlendirir; bazıları Temel Yetenek'e yüzde 70, Temel Matematik'e yüzde 30 ağırlık verir.

SAT Math bölümü dört alt alan üzerine kuruludur: Algebra, Problem Solving and Data Analysis, Advanced Math ve Geometry/Trigonometry. Sorular ya çok adımlı problem çözme ya da modelleme biçiminde gelir. SAT Reading and Writing ise edebi ve bilimsel metinlerden çıkarım, kelime anlamı ve dilbilgisi kurallarını sorgular.

Bu iki sınavı karşılaştırdığınızda, beceri haritasında hem kesişim noktaları hem de keskin ayrım hatları ortaya çıkar.

Her iki sınavda da karşılaşabileceğiniz konular

Temel cebir: Birinci ve ikinci dereceden denklemler, eşitsizlikler, polinom işlemleri. YÖS'te bu konular doğrudan ölçülür; SAT'ta ise problem çözme senaryolarının içine gömülü gelir.
Oran ve orantı: Doğru ve ters orantı, yüzde hesapları. Her iki sınavda da gündelik hayat bağlamında sunulur.
Geometri: Üçgen, dörtgen, çember özellikleri; alan ve çevre hesapları. YÖS'te Temel Matematik kısmının merkezinde yer alır; SAT'ta hem standalone sorular hem de gerçek dünya problemleri içinde gelir.
Veri yorumlama: Tablo ve grafik okuma, istatistiksel yorumlama. SAT'ta Problem Solving and Data Analysis alanında derinlemesine işlenir; YÖS'te ise sınırlı ama mevcuttür.
Problem çözme: Adım adım analiz, değişken atama, denklem kurma. Her iki sınavda da başarının temel dinamiğini oluşturur.

Yalnızca tek bir sınavda karşılaşabileceğiniz konular

Yalnızca YÖS'te: Sayı dizileri (Aritmetik ve geometrik diziler, Fibonacci türü örüntüler), görsel örüntü tanıma, şekil döndürme ve simetri, küp açılımları, mantıksal önerme çıkarımı.
Yalnızca SAT'ta: Trigonometri (sin, cos, tan ilişkileri), karmaşık sayılar, üstel ve logaritmik fonksiyonlar, oran ve orantıda ileri düzey modelleme, kanıt tabanlı metin çıkarımı.

Aktarılabilir beceriler: Ortak matematik zeminini haritalandırma

YÖS ve SAT arasında en değerli köprü, matematiksel muhakeme becerisidir. Her iki sınav da bir problemi tanımlama, strateji belirleme, uygulama ve sonucu doğrulama döngüsü üzerine kuruludur. Bu döngüyü birinde ne kadar güçlü tutarsanız, diğerinde o kadar hızlı adaptasyon sağlarsınız.

Doğrudan aktarılabilir beceriler şunlardır:

Cebirsel manipülasyon: Denklem çözme, ifade sadeleştirme, polinom bölme. YÖS'te doğrudan, SAT'ta karmaşık senaryoların içinde karşınıza çıkar.
Oran-orantı: YÖS'ün Temel Matematik kısmında 6–8 soru doğrudan oran-orantı üzerine gelir. SAT Math'ta ise Problem Solving and Data Analysis alanının yaklaşık yüzde 30'u bu beceriye dayanır.
Geometrik ilişki kurma: Açı-kenar ilişkileri, benzerlik ve eşlik, alan ve hacim formülleri. Her iki sınavda da geometri soruları en yüksek puan dönüşümü sağlayan alanlardan biridir.
Sayısal işlem hızı: YÖS, boşluğa yazma formatı nedeniyle size net bir sayısal cevap üretmeyi dayatır. SAT'ta ise seçenekler arasından doğruyu seçersiniz. Ancak her iki durumda da işlem hızı belirleyici faktördür.
Çok adımlı problem çözme: YÖS'te ortalama bir soru 3–4 adım gerektirir; SAT'ta bazı sorular 5–6 adıma kadar uzanır. Bu adımları takip etme disiplini her iki sınavda da kritiktir.

Bir örnek üzerinden gidelim: YÖS'te "Bir çemberin yarıçapı 5 birimdir; çemberin içine çizilebilecek en büyük karelerin alanı nedir?" sorusu, geometrik ilişki kurma ve alan formülü uygulaması gerektirir. Benzer bir beceri seti SAT'ta "A circle with radius 5 is inscribed in a square; what is the area of the square?" sorusunda karşınıza çıkar. Soru kökü farklı dilde yazılmış olsa da matematiksel yapı ve çözüm stratejisi neredeyse identikdir.

Puanlama sistemleri: Nasıl okunmalı, nasıl hedeflenmeli

YÖS puanlama sistemi, üniversitelerin kendi değerlendirme algoritmalarına göre şekillenir. Genel olarak, ham puan üzerinden yüzdelik dilim hesaplanır; dolayısıyla sınavın zorluk seviyesine göre aynı ham puan farklı yüzdelik dilimler üretebilir. Bununla birlikte, bazı üniversiteler Temel Matematik ve Temel Yetenek bölümlerini ayrı ağırlıklarla değerlendirir. Örneğin bir üniversite, Temel Yetenek yüzde 60, Temel Matematik yüzde 40 ağırlıkla hesaplama yaparken, başka bir üniversite tam tersini uygulayabilir.

SAT puanlama sistemi daha standarttır. Math ve Reading/Writing bölümlerinin her biri 200–800 arasında puan üretir; toplam 400–1600 arasındadır. Puan dönüşüm tabloları College Board tarafından belirlenir ve her oturum için ayrı hesaplanır. Yanlış cevaplar ham puandan çıkarılmaz; bu da stratejik tahmin yapmayı mantıklı kılar.

Bu fark, hazırlık stratejinizi doğrudan etkiler. YÖS'de her doğru cevap kritik olduğundan, çözemediğiniz soruyu atlayıp sonradan dönebilmek için zaman yönetimi disiplini gerekir. SAT'ta ise eleme yöntemiyle şansınızı artırabilirsiniz; dolayısıyla tahmine dayalı stratejiler daha uygulanabilirdir.

Birlikte hazırlanma stratejisi: Zamanı ve enerjiyi doğru bölmek

Hem YÖS hem de SAT hedefliyorsanız, hazırlık sürecini üç aşamaya ayırmak en verimli yöntemdir.

Birinci aşama: Temel matematik köprüsü (ilk 6–8 hafta)

Bu aşamada her iki sınavın da ortak paydası olan konulara odaklanırsınız. Temel cebir, oran-orantı, geometri ve problem çözme döngüsü bu kategorinin merkezinde yer alır. Bu süre zarfında ne YÖS'in ne de SAT'ın özgül soru formatlarına ağırlık vermezsiniz. Bunun yerine matematiksel muhakeme altyapınızı güçlendirirsiniz.

Bu aşamada dikkat edilmesi gereken nokta, YÖS'in Temel Yetenek kısmındaki sayı dizisi ve örüntü tanıma sorularını da en az haftada 2–3 saat olacak şekilde işlemenizdir. Bu beceri seti SAT Math'ta bulunmaz; ancak YÖS'te puanlamanın yüzde 40 ile 70'ini oluşturabilir. Dolayısıyla bu konuyu temel matematik köprüsünün yanına paralel olarak yerleştirmek gerekir.

İkinci aşama: Sınav-özel beceriler (sonraki 6–8 hafta)

Temel altyapı sağlamlaştırıldıktan sonra her sınavın kendine özgü taleplerine geçersiniz. YÖS hazırlığında boşluğa sayısal cevap yazma pratiği, çözüm süresi kısıtlaması altında çalışma ve Temel Yetenek formatında seri soru çözümü ön plana çıkar. SAT hazırlığında ise çoktaneli format için eleme stratejileri, ileri düzey matematik konuları (trigonometri, logaritma) ve Reading/Writing bölümü için metin çıkarım pratiği devreye girer.

Bu aşamada haftalık zaman planlaması şu şekilde kurgulanabilir:

Pazartesi–Salı: Ortak matematik konuları (geometri, cebir, problem çözme)
Çarşamba: YÖS Temel Yetenek çalışması (sayı dizileri, örüntü tanıma)
Perşembe: SAT ileri matematik (trigonometri, fonksiyonlar)
Cuma: SAT Reading and Writing pratiği
Hafta sonu: Tam uzunlukta deneme sınavı (YÖS formatı cumartesi, SAT formatı pazar)

Üçüncü aşama: Simülasyon ve rafine etme (son 4 hafta)

Gerçek sınav koşullarında deneme sınavları çözmeye başlarsınız. YÖS denemelerinde 100 soru, 120 dakika gibi resmi koşulları birebir taklit edersiniz. SAT denemelerinde ise College Board'un güncel formatındaki sayısal soruları ve Reading/Writing bölümünü ayrı oturumlarda tamamlarsınız.

Bu aşamada her deneme sonrası kapsamlı bir hata analizi yapmanız kritiktir. Yanlış çözdüğünüz soruları kategorize edersiniz: konu eksikliği mi, formül ezberleme hatası mı, zaman yönetimi yetersizliği mi yoksa soru köğü yanlış okuma mı? Her kategorinin karşısına somut bir düzeltme eylemi yazarsınız.

Ortak tuzaklar ve bunlardan kaçınma yöntemleri

Hem YÖS hem de SAT hazırlığında karşılaşılan en yaygın hataları bilmek, hazırlık sürecinizi daha verimli hale getirir.

Tuzak 1: İki sınavı aynıymış gibi görmek

Bazı öğrenciler, her iki sınavın da matematik içerdiğini fark edince hazırlık sürecini tek bir kalıba oturtmaya çalışır. Bu ciddi bir hatadır. SAT, trigonometri ve ileri fonksiyon konularını derinlemesine işler; YÖS ise hız ve tahmin becerisi üzerinden değerlendirir. Stratejiler farklıdır. Bu iki sınav birbirinin alternatifi değil, farklı talepleri olan ayrı sınavlardır.

Tuzak 2: YÖS Temel Yetenek kısmını hafife almak

Birçok öğrenci tüm enerjisini Temel Matematik'e yoğunlaştırır ve Temel Yetenek kısmını ikinci planda tutar. Oysa birçok üniversitede Temel Yetenek, toplam puanın yüzde 30 ile yüzde 70'ini oluşturur. Sayı dizisi ve görsel örüntü soruları, matematik bilgisi değil tanıma hızı ölçer; bu beceri, sistemli pratikle 4–6 hafta içinde ciddi biçimde geliştirilebilir.

Tuzak 3: SAT Reading/Writing bölümünü arkaya atmak

Türk öğrenciler genellikle SAT Math'a öncelik verir ve Reading/Writing bölümünü sonraya bırakır. Bu, toplam puanın yarısını oluşturan bir bölümü zayıf bırakmak anlamına gelir. Reading/Writing, kelime bilgisi, metin çıkarım hızı ve dilbilgisi kurallarına dayanır; bunlar kısa sürede edinilemez. Bu bölümün çalışmasını paralel olarak yürütmek gerekir.

Tuzak 4: Eski kaynaklarla çalışmak

YÖS formatları üniversiteler tarafından periyodik olarak güncellenir; eski bir kaynak, artık kullanılmayan bir soru kalıbı içerebilir. Benzer şekilde SAT, 2023'ten itibaren Dijital SAT formatına geçti; kağıt tabanlı eski kaynaklarla çalışmak güncel soru formatıyla uyumsuzluk yaratır. Kaynakların güncelliğini mutlaka kontrol edin.

Karar anı: Önce hangi sınava ağırlık vermeli

YÖS ve SAT arasında bir öncelik belirlemek, hedeflediğiniz üniversitelere ve zaman planınıza bağlıdır. Aşağıdaki karar ağacı, bu önceliklendirmeyi yapmanıza yardımcı olabilir.

Adım 1 — Hedef üniversite analizi: Başvurmayı düşündüğünüz üniversitelerin kabul ettiği sınavları listeleyin. Yalnızca Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerini hedefliyorsanız YÖS zorunludur. Uluslararası programlar veya yurt dışı burs başvurusu düşünüyorsanız SAT gereklidir. Bazı vakıf üniversiteleri her iki sınavı da kabul eder; bu durumda her iki sınavı da değerlendirmek mantıklıdır.
Adım 2 — Zaman çerçevesi: Sınava kaç ay kala hazırlığa başlıyorsunuz? 6 aydan az bir süreniz varsa, tek bir sınav odaklı çalışmak daha yüksek puan getirir. 6 ay ve üzeri bir zaman diliminiz varsa birlikte hazırlanmak stratejik olarak uygundur.
Adım 3 — Güçlü yön analizi: Görsel-uzamsal muhakemeniz güçlüyse YÖS'in Temel Yetenek kısmında avantaj elde edebilirsiniz. Analitik okuma beceriniz yüksekse SAT Reading/Writing'te artı puan kazanırsınız. Temel matematik becerileriniz sağlamlasa her iki sınavda da ortak beceri setine dayanabilirsiniz.
Adım 4 — Puan hedefi: SAT'ta 1200+ hedefliyorsanız en az 3–4 aylık ciddi çalışma gerekir. YÖS'de üst çeyrek dilime girmek, Temel Yetenek ve Temel Matematik'te dengeli bir performans gerektirir. Hedef puanınız ne kadar yüksekse, hazırlık süresi o kadar uzun olmalıdır.

Bu karar ağacını takip ederek, kaynaklarınızı doğru yönde tahsis edersiniz. Örneğin hedefiniz yalnızca Türkiye'deki bir devlet üniversitesinin tıp fakültesi ise YÖS'e odaklanmak ve SAT çalışmasını askıya almak mantıklıdır. Ancak uluslararası bir burs programına da başvurmayı düşünüyorsanız her iki sınavı paralel planlamak gerekir.

Sonuç ve yol haritası

YÖS ve SAT arasındaki karşılaştırma, bir sınavın diğerinden "daha iyi" olduğunu söylemek değildir. Her iki sınav da farklı bir amaca hizmet eder ve farklı üniversite kapılarını açar. YÖS, Türkiye'deki devlet ve vakıf üniversitelerinin kapısını aralar. SAT, uluslararası üniversitelere ve burs programlarına erişim sağlar. Çoğu öğrenci için ideal senaryo, her iki sınavı da değerlendirmektir. Bu mümkündür çünkü temel matematik becerileri ciddi bir örtüşme alanı oluşturur.

Hazırlık sürecinizde odak noktanız, ortak matematik altyapısını sağlamlaştırmak olmalıdır. Temel cebir, geometri ve problem çözme becerileri her iki sınavda da belirleyici role sahiptir. Bu altyapıyı kurduktan sonra, her sınavın kendine özgü gereksinimlerini (YÖS için hız ve Temel Yetenek pratiği; SAT için ileri matematik ve Reading/Writing çalışması) üzerine ekleyebilirsiniz.

Hazırlık sürecine bugün başlayın; hedef üniversitelerinizi belirleyin, mevcut zaman diliminizi analiz edin ve yukarıdaki üç aşamalı stratejiyi uygulamaya koyun. Düzenli deneme sınavları, kapsamlı hata analizi ve odaklı konu çalışması, her iki sınavda da üst düzey performansa ulaşmanızı sağlar.

TestPrep'in ücretsiz tanılayıcı değerlendirmesi, YÖS ve SAT hazırlığınızda güçlü ve zayıf yönlerinizi belirlemek için etkili bir başlangıç noktasıdır. Bu değerlendirme sonuçlarına dayanarak, kendi hızınıza ve hedeflerinize özel bir çalışma planı oluşturabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

YÖS ve SAT için aynı anda hazırlanmak mümkün mü?

Evet, mümkündür. Her iki sınavın ortak paydası temel matematik becerileridir; cebir, geometri ve problem çözme her ikisinde de kritik rol oynar. Hazırlık sürecini üç aşamaya ayırmak en etkili yöntemdir: ilk aşamada ortak matematik altyapısını kurarsınız, ikinci aşamada sınav-özel becerileri eklersiniz, son aşamada tam kapsamlı simülasyonlar yaparsınız. Haftalık çalışma programınızı Pazartesi-Salı ortak konular, Çarşamba YÖS Temel Yetenek, Perşembe SAT ileri matematik ve Cuma SAT Reading/Writing olarak bölüştürebilirsiniz.

YÖS ve SAT'ta ortak olan konular nelerdir?

Her iki sınavda da karşılaşabileceğiniz ortak konular şunlardır: temel cebir (birinci ve ikinci dereceden denklemler), oran ve orantı, geometri (üçgen, dörtgen, çember özellikleri ve alan-hacim hesapları), veri yorumlama (tablo ve grafik okuma) ve problem çözme döngüsü (tanımlama-strateji-uygulama-doğrulama). Bu konulardaki sağlam altyapı, her iki sınavda da size avantaj sağlar. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta, YÖS'te sayı dizileri ve görsel örüntü tanıma gibi Temel Yetenek konularının SAT'ta karşılığı olmadığı; SAT'ta trigonometri ve logaritma gibi konuların ise YÖS müfredatının dışında kaldığıdır.

SAT'ta 1200+ puan almak için ne kadar süre gerekir?

Başlangıç seviyesine göre değişmekle birlikte, SAT'ta 1200+ hedefine ulaşmak için tipik olarak 3 ila 6 aylık düzenli çalışma gerekir. Bu süre zarfında temel matematik konularının gözden geçirilmesi, ileri matematik konularının (trigonometri, logaritma, karmaşık sayılar) öğrenilmesi, Reading and Writing bölümü için sistematik metin çıkarımı pratiği ve en az 8-10 tam uzunlukta deneme sınavı çözülmesi önerilir. Her deneme sınavından sonra yapılan kapsamlı hata analizi, sürecin en kritik bileşenidir.

YÖS Temel Yetenek kısmını nasıl güçlendirebilirim?

Temel Yetenek kısmı, sayı dizileri, görsel örüntü tanıma, şekil döndürme ve mantıksal çıkarım becerilerini ölçer. Bu beceriler matematik bilgisi değil tanıma hızı gerektirdiğinden, sistemli pratikle 4-6 hafta içinde ciddi biçimde geliştirilebilir. Haftada en az 5-6 saat bu kısma ayırmanız önerilir. Günlük 15-20 dakika sayı dizisi çalışması, görsel örüntü kartları ile pratik yapmak ve mantıksal çıkarım sorularını çözmek bu kısmı güçlendirmenin en etkili yöntemleridir. Unutmayın: bazı üniversitelerde Temel Yetenek toplam puanın yüzde 70'ini oluşturur.

YÖS mi yoksa SAT mı daha zor bir sınavdır?

Zorluk algısı, kişinin güçlü yönlerine ve hazırlık süresine göre değişir. YÖS, daha dar bir müfredat aralığında ancak daha yüksek hız gereksinimiyle öğrenciyi zorlar; soru başına 1,25-1,5 dakika gibi bir zaman sınırı vardır ve boşluğa cevap yazma formatı doğrudan doğruya net bir sayısal sonuç üretmeyi dayatır. SAT ise daha geniş bir konu yelpazesine sahiptir (trigonometri, logaritma gibi ileri konuları da içerir) ancak çoktaneli seçim formatı ve süre esnekliği nedeniyle tahmin stratejisi uygulanabilir. Dolayısıyla hız odaklı bir öğrenci için YÖS, derin içerik bilgisi güçlü bir öğrenci için SAT daha yönetilebilir görünebilir.

YÖS ve SAT matematik kesişimi: Hangi konular her iki sınavda da çıkıyor