GMAT Sorting and Filtering Tables

GMAT Sorting and Filtering Tables soruları, Table Analysis bölümünün iki temel manipülasyon eksenini ölçer. Aday, ekrandaki tabloyu okumakla kalmaz; tabloyu yeniden düzenlemek, daraltmak ya da sıralamak zorundadır. Bu soru grubu, sınav formatı içinde tablo tabanlı veriden iş kararı çıkarmayı simüle eder. Dolayısıyla hazırlık stratejisi, yalnızca veriyi okumayı değil, tabloya nasıl müdahale edileceğini önceden planlamayı da kapsar.

Bu yazı, Sorting ve Filtering becerilerini ayrı ayrı ele alıyor; her birinin tetiklediği soru kalıbını, sütun tiplerine göre seçim yöntemlerini ve adayların en sık düştüğü dört hatayı somut örneklerle açıklıyor. Amaç, adayın sınav anında tabloya bakıp hangi işlemi uygulayacağına otomatik olarak karar vermesini sağlayan bir zihinsel çerçeve kurmak.

Sorting sorularının anatomisi: ascending ve descending kararı

Sorting soruları, adaydan tablonun belirli bir sütununa göre artan (ascending) ya da azalan (descending) şekilde yeniden dizilmesini ister. Ekrandaki tablo zaten bir sıraya sahiptir; soru bu varsayılan düzeni bozup yeni bir düzen istediğinde asıl iş başlar. Çoğu aday ilk hücreye bakıp oradan yukarı ya da aşağı tarama yapar; bu yöntem kısa tablolarda işe yarasa da, on satırı aşan veri setlerinde göz yorgunluğu ve atlama hatalarına yol açar.

Sorting sorularında öncelikli karar noktası, sıralama anahtarının hangi sütun olduğudur. Soru kökü "Revenue by descending order" gibi bir ifade taşıyorsa, anahtar sütun Revenue, yön descending'dir. Bu iki bilgiyi netleştirmeden tabloya dokunulmamalıdır. Çünkü aynı tablo içinde iki sütun birbirine yakın değerler taşıyorsa, aday birbirine karıştırıp ilk sıradaki satırı yanlış sütundan seçebilir. Pratikte birlikte çalıştığım adaylardan şunu rica ederim: sınav anında soru kökünü altı çizilebilir bir kalemle ikiye böl, anahtar sütunu ve yönü ayrı ayrı kutucuklara yaz.

İkinci karar noktası, bağlı sıralama (secondary sort) ihtiyacıdır. Tabloda Revenue değerleri arasında eşitlik olduğunda, ikinci bir sütuna göre sıralama zorunlu hale gelir. Bu genellikle soru kökünde açıkça yazmaz; aday tabloya bakıp eşit değerleri fark ettiğinde devreye girer. Eğer eşit Revenue değerine sahip iki satır varsa ve bunlardan biri 2024 yılına, diğeri 2023 yılına aitse, secondary sort genellikle yılın küçükten büyüğe (ascending) yazılması şeklinde uygulanır. Bu kural sektörel bir kısaltma olarak kabul edilir; eşit değerlerde daha yakın tarih üstte tutulur.

Sayısal sütunlarda sorting

Sayısal sütunlarda sıralama yaparken adayların sıkça karıştırdığı nokta, ondalık basamak sayısıdır. 4.5 ile 4.50 aynı sayısal değeri taşır; ancak 4.5 ile 4.05 birbirinden çok farklıdır. Bu tür hataları önlemek için sıralama yapmadan önce tüm sütundaki ondalık sayıların aynı hassasiyete sahip olup olmadığını gözden geçirmek gerekir. Eğer sütun içinde karışık hassasiyet varsa, aday sayıyı 1000 ya da 100 ile çarparak görsel olmayan bir karşılaştırma yöntemi geliştirebilir.

Metin ve tarih sütunlarında sorting

Metin sütunlarında sorting, alfabetik sıraya göre yapılır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken şey, sütunun kategorik mi yoksa sıralı (ordinal) mi olduğudur. Ürün kategorisi, şehir adı, departman ismi gibi kategorik sütunlarda alfabetik sıralama yapısal bir anlam taşımaz; aday sıralamayı uyguladığında yalnızca görsel bir yeniden düzen elde eder ve asıl iş kararı ikincil bir sütuna kayar. Bu nedenle alfabetik sorting istenen bir soruda, gerçekten o sütuna göre mi yoksa sıralamayı tetikleyen başka bir sütuna göre mi karar verildiğini iki kez kontrol etmek faydalıdır.

Tarih sütunlarında sorting ise iki farklı kalıpla gelir. Birincisi, kronolojik sıralama (eski→yeni ya da yeni→eski) şeklindedir. İkincisi, ay adı ya da çeyrek (Q1, Q2...) sütunlarında alfabetik sıralama istenir; bu durumda Q1, Q2, Q3, Q4 kronolojik olarak ascending olsa da, alfabetik sıralamada Q1, Q2, Q3, Q4 zaten aynı sırayı verir. Ancak ay isimleri alfabetik sıralandığında April, August'tan önce gelir; bu nedenle ay adı taşıyan sütunlarda sorting yapmadan önce sıralamanın alfabetik mi yoksa takvimsel mi istendiğini doğrulamak şarttır.

Filtering sorularının anatomisi: kapsam daraltma kararları

Filtering soruları, tablodaki satır sayısını belirli koşulları sağlayanlarla sınırlar. Tipik bir filtering ifadesi "Show only rows where Region equals Europe and Revenue exceeds 500" formundadır. Bu tür sorularda aday, birden fazla koşulu mantıksal operatörlerle (AND, OR) birleştirip yalnızca geçen satırları değerlendirir. Sınav formatı içinde bu işlem adaya verilmez; aday zihinsel olarak filtreyi kurar ve tablodan eşleşen satırları kendisi seçer.

Filtering kararının ilk aşaması, koşul sayısını tespit etmektir. Tek koşul basit bir "Region = Europe" ifadesidir ve aday tabloda Europe yazan tüm satırları tarar. Çoklu koşul ise "Region = Europe AND Revenue > 500" gibi bir yapı taşır. Burada adayın AND koşulunda iki koşulu AYNI ANDA sağlayan satırları araması gerekir; OR koşulunda ise en az bir koşulu sağlayan satırları listeye alır. Pratikte en sık yapılan hata, OR koşulunu AND gibi okumaktır; bu da olması gerekenden daha az satırla sonuçlanır ve cevap yanlış olur.

İkinci aşama, koşulların sayısal karşılaştırma biçimini anlamaktır. "Revenue > 500" kesin bir eşik verirken, "Revenue between 400 and 600" aralık verir. Aralık sorularında iki eşik aynı sütuna uygulanır ve aday her satır için değerin 400'den büyük ya da eşit VE 600'den küçük ya da eşit olup olmadığını ayrı ayrı kontrol eder. Bu kontrol iki adımlı olduğu için aday 600 üst sınırını atlayıp sadece alt sınıra göre filtreleme yapabilir; bu tür hataları önlemek için her iki eşiğin de tablo üzerinde işaretlenmesi önerilir.

Filtrelemede kapsam yanlışı ve düzeltme

Filtreleme yapıldıktan sonra en sık karşılaşılan durum, sonucun tabloda kalan satır sayısının sıfır olmasıdır. Bu durum, koşulların birbirine uyumsuz yazıldığı anlamına gelir. Sınav anında aday bu durumla karşılaştığında, koşulları tek tek gevşetıp hangisinin kapsamı boşalttığını test etmelidir. "Region = Asia AND Year = 2019" ifadesinde 2019 yılına ait Asya verisi yoksa, Year koşulunu gevşetıp herhangi bir yıla izin vermek kapsamı doldurur. Bu gevşetme işlemi, cevap seçeneklerine bakmadan yapılmalıdır; çünkü seçenekler genellikle kapsamı daraltan koşulları sunar ve aday kapsamı boş bir filtre üzerinden seçim yapmaya çalışırsa zaman kaybeder.

Sorting ve filtering'in etkileşimi: hangi işlem önce uygulanmalı

Birçok Table Analysis sorusu yalnızca sorting ya da yalnızca filtering istemez; iki işlemi birlikte uygulatır. "Show only rows where Segment equals Premium, then sort by Margin descending" ifadesi bu türün tipik örneğidir. Burada iki işlemin sırası, sonuç listesinin doğruluğunu doğrudan etkiler. Mantıksal olarak doğru sıra şudur: önce filtering (kapsamı daralt), sonra sorting (kalan satırları yeniden düzenle). Tersi uygulanırsa, yani önce tüm tablo sıralanıp sonra filtrelenirse, sonuç listede bazı satırlar eksik kalabilir; çünkü filtreleme sıralı listenin ortasından satır çıkarır ve aday hangi satırların kaldığını görsel olarak takip edemeyebilir.

Sınav anında bu iki adımı ayrı ayrı uygulamak zihinsel yük taşır. Bunu kolaylaştırmak için şu çerçeveyi öneriyorum: soru kökünü okuduğunuzda önce "Show only", "Filter", "Where" gibi anahtar kelime arayın. Bu kelimeler filtering aşamasını işaretler. Sonra "sort by", "in descending order", "in ascending order", "rank" gibi ifadeleri arayın. Bu ifadeler sorting aşamasını işaretler. Bu iki aşamayı ayrı ayrı işaretledikten sonra, önce filtering yapıp kapsamı daraltın, sonra kalan satırlar üzerinde sorting uygulayın. Bu sıralama, adayın sonuç listesini küçük ve net tutar.

Sorting ve filtering birlikte uygulandığında ikinci bir tehlike daha vardır: filtreleme sonrası kalan satır sayısı, soru kökünün beklediği sayıdan az olabilir. Bu genellikle koşulların birbirine AND ile bağlandığı ve iki koşulun aynı anda çok nadir satırlarda gerçekleştiği durumlarda olur. Bu durumda aday OR ile gevşetme yapmadan önce, koşulların birinin aslında OR mu yoksa AND mi istediğini yeniden okumalıdır. Sınav formatı içinde bu tür noktalama ve mantık hataları yaygın değildir; ancak sıralama ifadesinin İÇİNDE geçen "or" sözcüğü, OR mantıksal operatörü ile karıştırılabilir.

Sütun tipi tanıma: sayısal, kategorik, tarih ve oran

Sorting ve filtering kararları, sütunun hangi veri tipini taşıdığına göre değişir. Bu nedenle tabloya ilk bakışta sütun tiplerini sınıflandırmak, sonraki tüm işlemleri hızlandırır. Aşağıdaki tablo, sınavda sık karşılaşılan sütun tiplerini, her biri için uygun sorting yönünü ve filtering aralığını özetler.

Bu tablo, sınav anında sütun başlığına bakıp hangi sınıfa girdiğini tespit etmek için bir referans noktasıdır. Aday, her sütunu tek tek sınıflandırdıktan sonra sorting ve filtering sorularındaki yön kararını çok daha hızlı verir. Özellikle yüzde ve puan sütunları birbirine karıştırılmamalıdır: 45.3% ile 45.3 puan aynı şey değildir. Bu ayrımı yapamamak, satırları yanlış sütuna göre filtrelemek demektir.

Yedi sütun kalıbı: hangi veri tipi hangi soruyu doğurur

Sınavda en sık karşılaşılan sütun kalıplarını yedi grupta toplayabiliriz. Her biri farklı bir sorting-filtering davranışı tetikler ve hazırlık stratejisi bu kalıpların her biri için ayrı bir mikro-strateji gerektirir.

1. Tek para birimi sütunu (Revenue, Cost). Sorting yönü genellikle descending olur; filtering tek bir eşikle uygulanır. Tuzak: negatif değerleri (iade, zarar) gözden kaçırmak.
2. Çift para birimi sütunu (Revenue ve Cost yan yana). Bu kalıp, adayı yanlış sütuna yönlendirmeye çalışır. Soru kökü her iki sütun için de geçerli görünebilir; anahtar sütunu netleştirmek şarttır.
3. Marj yüzdesi. Sorting descending ile en yüksek marjı bulmak klasik bir kalıptır. Tuzak: yüzde ile puanı karıştırmak, küçük yüzde farklarını önemsiz saymak.
4. Yıl + çeyrek hiyerarşisi. İki tarih sütunu birlikte taşınır. Filtering tek bir yıl üzerinden olabilir; sorting kronolojik olur. Tuzak: çeyrekleri alfabetik sıralamak.
5. Bölge + segment iki kategorik sütun. İki AND koşulu birden uygulanır. Tuzak: ikinci koşulu OR zannedip kapsamı genişletmek.
6. Hedef / gerçekleşen iki sütun. Fark sütunu (variance) hesaplanmadan soru çözülmeye çalışılırsa hata kaçınılmazdır. Önce farkı çıkarmak, sonra sorting uygulamak gerekir.
7. İsim + sıra numarası (Rank, ID). ID sütunu zaten sıralıdır; sorting anlamsız olur. Bu kalıpta soru genellikle filtering ağırlıklıdır. Tuzak: ID sırasını değiştirmeye çalışmak.

Bu yedi kalıbı tanımak, sınav anında soruyu sınıflandırmayı hızlandırır. Pratik çalışmamda adaylardan, son 50 Table Analysis sorusundan her birini yedi kalıba etiketlemesini istiyorum. Bu etiketleme, bir kalıba yoğunlaşmış zayıflıkları görünür kılar ve hazırlık planını buna göre yeniden yapılandırmayı sağlar.

Dört kritik hata ve düzeltme yöntemleri

Sorting ve filtering sorularında adayların tekrar tekrar düştüğü dört hata türü vardır. Bunları tek tek ele alalım.

Hata 1: Yön tersliği

Soru kökünde descending yazmasına rağmen aday ascending sıralama yapar ya da tablodaki mevcut sırayı yeni sıra sanır. Bu hata genellikle zaman baskısından kaynaklanır. Düzeltme yöntemi: sınav anında sorting kelimesinin yanına küçük bir ok (↑ ya da ↓) çizmek. Bu görsel işaret, 10 saniyelik bir alışkanlık kazandırır ve yön hatasını büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Hata 2: AND ile OR karıştırması

Çift koşullu filtering sorularında aday ikinci koşulu OR olarak okur. Düzeltme: soru kökündeki "ve", "and", "ayrıca" gibi bağlaçları görsel olarak vurgulamak. Sınav formatı içinde bu bağlaçlar neredeyse her zaman AND anlamına gelir; OR kullanımı "veya" sözcüğü ile yapılır ve genellikle tek bir sütun içinde iki seçenek sunar ("Region equals Asia or Europe"). Bu ayrımı yapmak için koşulların hangi sütunlara uygulandığını belirlemek yeterlidir: aynı sütuna uygulanan iki değer OR, farklı sütunlara uygulanan iki koşul AND olur.

Hata 3: İkincil sıralamayı atlamak

Anahtar sütunda eşit değerler olduğunda secondary sort uygulanmazsa, sıralama kararları belirsizleşir ve cevap iki satır arasında salınır. Düzeltme: eşit değerli satırları bulduğunuzda, sütun başlıklarına tekrar bakıp ikinci bir sıralama kriteri olup olmadığını kontrol etmek. Eğer yoksa ve cevap seçenekleri bu satırlardan birini işaret ediyorsa, sorunun "en yüksek ikinci" ya da "en düşük üçüncü" gibi daha derin bir sıralama istediği anlaşılır.

Hata 4: Filtreleme sonrası kapsamın sıfır olması

Bu hata, yukarıda sıralama ve filtering etkileşiminde ele alınmıştı. Düzeltme: filtreleme sonrası kalan satır sayısını hızla saymak. Eğer sıfırsa, koşullardan birini gevşetmeden önce seçeneklere bakmamak. Çünkü seçenekler genellikle kapsamı daraltan ek koşullar içerir ve bu ek koşullar zaten sıfır kapsamı daha da küçültür, doğru cevaba götürmez.

Bu dört hatayı sınav öncesi bilinçli olarak çalışmak, sınav anındaki hata oranını yarıya indirebilir. Daha da önemlisi, bu hataların her biri zaman kaybettirir; doğru cevabı bulmak için harcanan süreyi kısaltır ve adaya diğer sorular için zaman bırakır. Puanlama açısından bakıldığında, doğru cevap kadar hızlı cevap da değerlidir; çünkü GMAT (eski adıyla GMAT Focus Edition) formatında aday belirli bir süre içinde daha fazla soruyu doğru yanıtladığında bölüm puanı yükselir.

Hazırlık stratejisi: Seviye Tespit Sınavından son 30 güne

Sorting ve filtering becerilerini geliştirmek için 30 günlük bir çalışma planı uygulanabilir. İlk aşamada bir Seviye Tespit Sınavı çözülmeli ve adayın her iki beceri grubundaki doğruluk oranı ayrı ayrı ölçülmelidir. Eğer sorting doğruluğu %80, filtering doğruluğu %60 ise, hazırlık planı filtering ağırlıklı kurulmalıdır. Bu tür bir ayrıştırma, zayıf bacağa yönelik mikro-alıştırmalar yapmayı mümkün kılar.

İkinci aşamada, yedi sütun kalıbının her biri için 10'ar soruluk küçük setler çözülmeli. Her set sonunda, yanlış yapılan soruların hangi kalıba düştüğü not edilir. Bir kalıptan üst üste iki yanlış geldiğinde, o kalıbın kuralları yeniden okunmalı. Üçüncü aşamada, karışık soru setleri (sorting + filtering birlikte) çözülerek iki becerinin etkileşimi pekiştirilir. Son 10 günde ise sınav zamanlaması taklit eden tam bloklar çözülmeli; her bir Table Analysis sorusu için ortalama 90 saniyelik bir bütçe uygulanmalıdır. Bu bütçe, sorting ve filtering sorularının çoğunun 60-75 saniyede çözülebileceğini, kalan sürenin ise iki-üç zor soruya ayrılabileceğini gösterir.

Bu planlamayı yürütürken en sık yapılan hazırlık hatası, yalnızca kolay sorularla pratik yapmaktır. Adaylar, %90 doğrulukla çözdükleri sorulardan rahatsız olmaz ve yeni kalıplara geçmekten kaçınır. Oysa Table Analysis havuzunda sorting ve filtering soruları homojen dağılmaz; bazı sorular her iki beceriyi de yoğun kullanır ve bunlar ancak zorlayıcı örneklerle çalışıldığında öğrenilir. Bu nedenle haftada en az iki seans, adayın doğruluk oranının %65'in altına düştüğü soru gruplarından seçilmelidir.

Zaman yönetimi ve puanlama ilişkisi

Sorting ve filtering sorularının doğru çözümü, puanlama üzerinde dolaylı bir etki yaratır. Table Analysis bölümü, GMAT puanlama sistemi içinde diğer bölümlerle birlikte değerlendirilir ve Data Insights puanını oluşturur. Bu puanı yükseltmek için iki değişken aynı anda iyileştirilmelidir: doğru cevap sayısı ve cevap başına harcanan süre. Sorting ve filtering soruları, hızlı çözülebilen soru tipleri arasında yer alır; çünkü doğru karar verildiğinde uygulama süresi 30-45 saniyeye iner. Bu nedenle bu becerileri geliştirmek, dakika başına doğru cevap oranını yükseltir ve bölüm puanına doğrudan katkı sağlar.

Zaman yönetimi tarafında ise iki kural uygulanmalıdır. Birincisi, bir sorting ya da filtering sorusuna 90 saniyeden fazla harcanmamalıdır. Eğer bu sürede cevap belirginleşmediyse, soru işaretlenmeli ve sona bırakılmalıdır. İkincisi, birkaç sorting/filtering sorusuna yan yana çalışıldığında zihinsel yorgunluk birikir; bu nedenle her üç soruda bir kısa bir mola (5-10 saniye gözleri tablodan ayırma) verilmelidir. Bu mikro-molalar, ortalama süreyi biraz uzatır ancak hata oranını düşürür; net etki pozitiftir.

Sınav formatı içinde sorting ve filtering sorularının yeri

GMAT sınav formatı, Table Analysis sorularını Data Insights bölümünde konumlandırır. Bu bölüm, sınavın son kısmında yer alır ve adayın dikkat seviyesi tipik olarak bu noktada düşmüştür. Bu nedenle sorting ve filtering gibi yapısal sorular, adaya bir nevi "düşünme molası" sunar; çünkü diğer soru tiplerine (Two-Part Analysis, Multi-Source Reasoning) kıyasla daha az okuma gerektirir. Ancak bu rahatlık, adayı dikkatsizliğe itmemelidir. Sorting ve filtering sorularında dikkatsizlik, küçük ama puan kaybettiren hatalara yol açar.

Sınav formatının bir diğer özelliği, soruların adaptif sunumudur. İlk birkaç soruya verilen yanıtlar, sonraki soruların zorluk seviyesini belirler. Bu nedenle ilk iki-üç Table Analysis sorusunda doğru yapmak, sonraki soruları da doğru yapma olasılığını artırır. Sorting ve filtering, doğru yapılabilirliği yüksek soru tipleri olduğundan, adayın adaptif zorlukta yukarı yönlü bir ivme yakalamasına yardımcı olur. Bu ivme, Data Insights puanının tavanına yaklaşmak için kritik bir kaldıraçtır.

Common pitfalls and how to avoid them

Bu bölüm, sorting ve filtering sorularında en sık karşılaşılan beş tuzağı ve her biri için uygulanabilir bir önlem sunar. Tuzaklar, hazırlık sürecinin farklı aşamalarında farklı biçimlerde ortaya çıkar; bu nedenle her biri ayrı bir farkındalık gerektirir.

• Tuzak 1: Mevcut sırayı yeni sıra sanmak. Tablo zaten bir sütuna göre sıralı olabilir; soru kökü bunu tekrarlıyor olabilir. Aday sıralamayı yeniden uygulamadığında ya da yönü yanlış yorumladığında cevap değişir. Önlem: soru kökündeki yön ifadesini soru işaretiyle çevreleyin ve sıralamayı uygulamadan önce tablodaki mevcut sırayla karşılaştırın.
• Tuzak 2: Filtreleme sonrası tablonun bütününü değerlendirmek. Aday filtreyi uygular ancak yanlışlıkla filtrelenmemiş satırları da cevaba dahil eder. Bu genellikle büyük tablolarda olur. Önlem: filtreleme sonrası kalan satırları parmağınızla ya da kalem ucuyla fiziksel olarak işaretleyin ve yalnızca bu satırları değerlendirin.
• Tuzak 3: İkincil sıralamayı göz ardı etmek. Anahtar sütunda eşit değerler olduğunda secondary sort uygulamamak, cevabı belirsizleştirir. Önlem: sıralama uygulanmadan önce anahtar sütundaki tüm değerleri tarayıp eşitlik olup olmadığını kontrol edin. Eşitlik varsa, sütun başlıklarına dönüp ikincil sıralama kriterini arayın.
• Tuzak 4: Birim karışıklığı. Binlik ayracı olan 1.250 değeri, 1.25 ile karıştırılabilir. Bu hata, ondalık sayılarla binlik ayracı kullanan sütunlarda olur. Önlem: sütun başlığının yanına birimi ($, bin $, milyon $) yazın ve tüm değerleri aynı birime dönüştürün.
• Tuzak 5: Negatif değerleri ertelemek. Maliyet, iade, zarar gibi sütunlarda negatif değerler bulunur ve bunlar sıralamada ascending uygulandığında en üstte yer alır. Aday yalnızca pozitif değerlere odaklanırsa, cevap en yüksek değil en düşük (yani en büyük negatif) satırda olur. Önlem: sütun başlığındaki değerlerin işaretini ("-") tarayıp negatif değerlerin varlığını doğrulayın.

Sonuç ve sonraki adımlar

GMAT Sorting and Filtering Tables soruları, doğru sütun tanıma, yön kararı ve mantıksal operatör ayrımı olmak üzere üç becerinin keskinliğine dayanır. Yedi sütun kalıbını tanımak, dört hatayı bilinçli olarak önlemek ve 30 günlük bir hazırlık planı uygulamak, bu becerilerin sınav anında güvenilir biçimde çalışmasını sağlar. Sınav formatı içinde adaptif zorluk mekanizması, bu becerilerdeki yüksek doğruluğu ödüllendirir; bu nedenle Table Analysis sorularında sağlam bir sorting ve filtering temeli kurmak, Data Insights puanının tavanına yaklaşmak için en verimli yatırımdır.

Bir sonraki adım olarak, Table Analysis sorularını sorting ve filtering ekseninde sınıflandırarak 50 soruluk bir Seviye Tespit Sınavı çözmek ve doğruluk oranınızı iki beceri için ayrı ayrı ölçmek gerekir. TestPrep'in sorting ve filtering odaklı tanı paketi, bu sınıflandırmayı ve ölçümü yapılandırılmış biçimde sunarak hazırlık planınızı somut bir yol haritasına dönüştürür.

Sıkça Sorulan Sorular